مقاله فناوری

پیشرفت تکنولوژی و بیکاری

پیشرفت تکنولوژی و بیکاری امروزه یکی از مسائلی است که تمامی اقتصادهای جهان به آن مبتلا هستند. اتوماسیون مفهوم کار، نوع و ابعاد آن را دچار تغییر و تحول اساسی نموده است سرعت این رویداد و تحول به قدری زیاد است که جامعه انسانی و بازار کار توان مواجهه با آن را ندارد. عاملی که بیش از همه این فرایند را تحت تاثیر قرار داده تکنولوژی است! هراس و نگرانی ناشی از پیشرفت تکنولوژی و بیکاری نه تنها از میان نرفته که واقعیت دردناک بیکاری و مشکلات ناشی از میلیون­ ها انسان را تهدید می ­کند . آیا بحران اتوماسیون فروکش می ­کند؟ آیا فرایند توسعه تکنولوژی مثبت یا منفی است ؟

خاستگاه چالش کنونی تکنولوژی و بازار کار

اختراع ماشین بخار در قرن ۱۷، رویداد انقلاب صنعتی در قرن ۱۹ و فرایند جهانی شدن و ظهور فناوری­ های جدید اطلاعاتی و ارتباطی در قرن ۲۱ سه مقطع از تاریخ معاصر بشر هستند که در آن پیشرفت تکنولوژی و بیکاری در مصاف یکدیگر قرار گرفته اند.

تکنولوژی و بیکاری
عصر بخار

در هرسه مقطع رشد فناوری اقتصاد کشورها را دچار تغییرات ساختاری سریع و زیربنایی ساخته و همزمان نگرانی و وحشتی بزرگ را دامن زده و انسانها را علیه ماشین ها برانگیخته است .

تکنولوژی و بیکاری
انقلاب صنعتی

دغدغه ها در هر سه دوره کاملا مشابه است: آیا رشد تصاعدی فناوری نیاز به نیروی انسانی را کاهش داده  و یا مانند دو دوره قبل به اشکال جدیدی از کار رهنمون خواهد شد؟ رابطه رشد تکنولوژی و بیکاری در جهان توسعه نیافته که مدیران و مردمانش از مهارت­ های لازم برای حل این بحران ­ها برخوردار نیستند معکوس و یا مستقیم خواهد بود؟

تکنولوژی و بیکاری
اتوماسیون

امانوئل کاستلز معتقد است تکنولوژی­ های جدید نه تنها تاثیر منفی بر بازار کار نداشته که به دلیل شکوفایی پتانسیل بهره وری نیروهای انسانی ، آزادی بیشتری را نیز برای آنان به ارمغان آورده و روابط و مناسبات کار قابل انعطاف­ تر گردیده است .

دیوید آوتور نیز ذیل بحث اتوماسیون و انسان می­ گوید: ما با دگرگونی های اقتصادی مهمی روبرو شده ­ایم و  تکنولوژی هم­زمان که قدرت ما را افزایش داده ،چالش سهمگینی  را نیز برای ما به وجود آورده است. چالشی را که اتفاقا آدمی با موفقیت از پس آن برآمده است. زیرا که آدمی خود سازنده همین تکنولوژی و ابداعات است. پس هم، توان سازگار شدن با تحولات بسیار سریع تکنولوژی را دارد، و هم از خلاقیتی برخوردار است که مهار آن را به دست گرفته و خلاقیت هایش را افزایش می­ دهد.

نقش اتوماتیزاسیون در تغییرات بازار کار

تحول  در بازار کار در راستای پدیده پیشرفت تکنولوژی و بیکاری اجتناب ­ناپذیر است. کاستلز معتقد است: تصمیمات مدیریتی ، سیستم ­های روابط صنعتی ، محیط نهادی و فرهنگی و سیاست­ های دولتی در کنار تکنولوژی، نظام اجتماعی کار را تعیین می­ کند و تکنولوژی به تنهایی علت ترتیبات و تغییرات کاری نیست .

تکنولوژی و بیکاری

برخی از تغییرات موج تازه پیشرفت‌ها در عرصه فناوری، هوش مصنوعی، رباتیک و اتوماسیون در طی این سال‌ها را می­ توان به شرح زیر عنوان کرد :

  • شکوفایی پتانسیل بهره وری نیروی انسانی
  • افزایش بهره ­وری فعالیت اقتصادی
  • نیاز به کارگران مستقل و تحصیل کرده و دارای توانایی برنامه ریزی و تصمیم گیری
  • رواج شیوه های جدید کار
  • خودکارسازی روند تولید
  • کاهش مشاغل تولیدی
  • افزایش مشاغل خدماتی
  • رشد اقتصاد دانایی
  • افزایش کیفیت و رشد تولید
  • کاهش هزینه های تولید
  • از رونق افتادن شیوه های کار سنتی
  • رشد نگرانی و اضطراب نیروی کار با مهارت پایین و سنتی
  • از بین رفتن مشاغل ناسازگار با فضای رقابتی جدید
تکنولوژی و بیکاری
آیا تکنولوژی می تواند جایگزین عامل انسانی شود ؟

پیشرفت تکنولوژی و بیکاری

تغییرات در عرصه های فناوری ماهیت کار را متحول کرده است اما این تغییرات در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و کشورهای عقب مانده به یکسان نیست. برخی از پیامدهای پیشرفت تکنولوژی و بیکاری به همراه آسیب تکنولوژی بر مشاغل و مهارت های انسانی که در اکثر جوامع مشاهده می ­شود، عبارتند از:

  • کم رنگ شدن بخش کشاورزی
  • افول بخش­ های تولیدی
  • رشد بخش­ های خدماتی
  • از میان رفتن میلیونها کار و مشاغل با مهارت پایین و متوسط
  • از میان رفتن مشاغل سنتی

نقش و تاثیر تکنولوژی بر بازار کار و پدیده بیکاری

باید گفت امروزه تعداد کسانی که بیکاری تکنولوژیک را پدیده ای قطعی در راستای پیشرفت تکنولوژی و بیکاری می­ دانند کم نیستند و نیز کسانی هم هستند که معتقدند شاید اتوماسیون بسیاری از صنایع را دچار رکود نماید. اما در ‌‌نهایت اقتصاد مسیر معکوس را در پیش می‌گیرد و با تولید شغل، تمامی نگرانی‌ها در خصوص تأثیر ماشین را ناپدید می‌سازد. تاثیر تکنولوژی بر بازار کار بسیار عمیق بوده ، عمیق تر از آن که در تصور ما بگنجد. اما این به مفهوم آن نیست که  رشد تکنولوژی همراه با رشد پدیده بیکاری بوده است .

در اثر انقلاب اطلاعات، نوع کارها، مشاغل و مهارت‌ها تغییر کرده است. در وهله نخست جایگزینی نیروی کار انسانی با ماشین به واسطه پدیده پیشرفت تکنولوژی و بیکاری نگرانی­ های بسیاری را دامن زده است. چنین به نظر می‌رسد که طیف گسترده‌ای از مهارت‌های انسانی را می‌توان با این فناوری‌ها جایگزین کرد. اما مروری بر تاریخ تکنولوژی و تأثیر آن بر مشاغل نشان می ­دهد که پاسخ به این سؤال منفی است. تکنولوژی نوع و ماهیت مشاغل را تغییر می ­دهد. فرایند اتوماسیون باعث حذف یا تغییر نوع و شکل کارها می­ شود اما به همان میزان موجب ایجاد مشاغل جدید و متنوع دیگر خواهد شد.در واقع بیکاری تکنولوژیک موقتی و مرحله­ ای است.

تاثیر رشد تکنولوژی بر بازار کار ایران در دهه اخیر

اشتغال در کشور ما در وضعیت و مرحله سنتی است. در نتیجه بهره وری از آن بسیار پایین و تکنولوژی نقش چندانی در تولید ندارد. در نتیجه به نظر می­ رسد صحبت از پیشرفت تکنولوژی و بیکاری و یا اشتغال و کارآفرینی اساسا غیر منطقی است.

تکنولوژی و بیکاری
رشد اجتناب ناپذیر تکنولوژی

فارغ از وضعیت اقتصادی ایران، رشد تکنولوژی واقعیتی انکارناپذیر است. باید در گام نخست اقتصاد کشور سر و سامان یافته و استراتژی ای مناسب جهت برون رفت از شرایط بحرانی کنونی تدوین شود .در آن صورت با به کار گرفتن تکنولوژی مناسب تلاش شود تا  با استفاده از راه حل­ هایی که کشورهای مشابه وضعیت ما برای برون رفت از بحران ناشی از رشد تکنولوژی در پیش گرفته اند، جامعه را به سوی کسب مهارت­ های لازم سوق داد . ولی در شرایط کنونی چرخه و فرایند پیشرفت تکنولوژی و بیکاری به دلیل مشکلات بسیار در حوزه اقتصاد کشور ره به­ جایی نخواهد برد .

چشم انداز بازار کار ایران و جهان در عصر تکنولوژی

پاسخ به این سوال به عدد کشورهای جهان متفاوت است. چون عوامل تاثیرگذار بر این فرایند از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. اما اساسا تاثیر انقلاب صنعتی بر مهارت های بازار کار و نوع مشاغل در جهان اجتناب ناپذیر است.

جهان در جریان این فرایند با کمبود نیروی انسانی ماهر مواجه شده است و نیاز به کسب مهارت های لازم دارد. مجمع جهانی اقتصاد معتقد است جز در راستای همکاری فزاینده بخش خصوصی و دولتی در آماده سازی سرمایه گذاری برای آماده سازی نیروهای انسانی راهی برای حل پیشرفت تکنولوژی و بیکاری در دست نیست. با این همکاری هزینه سرمایه گذاری برای هر دو طرف کاهش یافته و جوامع با سرعت بیشتری در ایجاد مهارت های لازم گام خواهند برداشت.

تحولات بازار کار در ایران  نیز جدا از وضعیت اقتصادی، بازار کار و شکوفایی تکنولوژی در جهان نیست. با این قید که فاصله فرآیند ما و آنها بسیار زیاد و موانع ما بیشتر و سرعت ما در حل تعرض پیشرفت تکنولوژی و بیکاری بسیار کندتر از کشورهای توسعه یافته است. ما نیز متاثر از پارامترهایی چون سرمایه گذاری و تولید ، ثبات سیاسی و امنیتی ، تنش­ های سیاسی داخل و خارج و … هستیم. در نتیجه سرمایه گذاری برای بنگاه ­های کارآفرینی با هزینه زیاد و بازده کم همراه است. باید در یابیم که برای داشتن نقش بیشتر در جهان و منطقه، باید تلاش بیشتری برای برون رفت از چنبره مسائل و مشکلات کنونی داشته باشیم. اتخاذ استراتژی درست، به همراه به کارگیری تکنولوژی روز و مدیریت مناسب آن به همراه ، افزایش روند کسب مهارت­ های لازم و کاستن از فاصله خود با جهان­ های پیشرفته و هوشمند از جمله اقداماتی است که باید برای از پای درنیامدن و همراه شدن با موج جدید انقلاب صنعتی و اتوماسیون و حل معضل پیشرفت تکنولوژی و بیکاری و … توسط تمامی بخش ­های مدیریتی کشور به کار گرفته شود.

برای مطالعه بیشتر در خصوص چگونگی تاثیر تکنولوژی بر صنعت، می توانید به مقاله ی “تکنولوژی در بانکداری و تاثیرات آن بر صنعت بانکداری” مراجعه کنید.

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا