مقاله فناوری

سواد رسانه ای در ایران

پرداختن به موضوع مهم سواد رسانه ای در ایران در طی سالهای گذشته در محافل علمی و رسانه ای کشور بارها انجام شده است. اما آنچه که در کشور ما بیشتر مشاهده می شود، مطلوب نبودن توسعه ی رسانه ها است.

اگر بخواهیم به تاریخ سواد رسانه ای در ایران نگاهی بیندازیم، این امر در طی چند سال اخیر رشد و گسترش یافته است. ظهور رسانه های جمعی مختلف و پیشرفت در شیوه های انتقال اخبار و اطلاعات در ایجاد و رشد سواد رسانه ای در ایران موثر بوده است.

در کنار پیشرفت شیوه های انتقال پیام، افزایش سواد رسانه ای در جامعه و مخاطبان حائز اهمیت است. برای رشد این سواد در میان مخاطبان می بایست قدرت تحلیل موضوعات مختلف و اخبار پیرامون را در آنها تقویت کرد تا در برابر اثرات مخرب برخی پیام ها که به قصد تخریب یا تشویش اذهان عمومی منتشر می شوند، مصونیت پیدا کنند.

پرداختن به اهمیت سواد رسانه ای در ایران به اندازه ی قابل قبولی نبوده است و متاسفانه رسانه های مکتوب همچون روزنامه ها در میان افراد استفاده گسترده ای ندارند.

اگرچه توسعه ی رسانه های جدید همچون ماهواره ها در ایران بیشتر شده اما طریقه استفاده و بهره مندی از این گونه رسانه ها به درستی آموزش داده نشده است.

سواد رسانه ای
سواد رسانه ای

اهمیت پرداختن به سواد رسانه ای در ایران

 با توجه به گسترش این گونه رسانه ها در ایران و تمایل افراد جامعه به استفاده از آنها، لازم است تا در جهت رشد سواد رسانه ای در افراد کار شود و نحوه ی صحیح استفاده از ابزار و رسانه های جدید در انتقال پیام آموزش داده شود.

از آنجا که تاریخچه سواد رسانه ای در کشور ما قدمت زیادی ندارد و در طی سالهای اخیر به آن توجه شده است، لزوم پرداختن به این موضوع مهم در کشورمان دیده می شود.

 پیش از آنکه سواد رسانه ای به طور کامل به افراد جامعه آموزش داده شود، شاهد استفاده جامعه و افراد بسیاری از رسانه های جمعی نوظهور همچون ماهواره ها و شبه های مختلف اینترنتی بوده ایم.

این امر موجب می شود که مخاطبان در جامعه نتوانند در برابر اخبار نادرست و تهاجمات فرهنگی مصونیت داشته و قدرت تحلیل و ارزیابی بالایی داشته باشند. سواد رسانه ای در ایران محدود به خواندن و نوشتن و توانایی در این زمینه ها نمی شود، بلکه باید آموزش نحوه صحیح برخورد با اخبار و اطلاعاتی که به سمع و نظر مخاطب می رسد داده شود.

در کشور ما رسانه و به عبارتی فرهنگ شفاهی بیش از فرهنگ مکتوب در میان مردم رواج داشته است. تیراژ پایین روزنامه ها و نبود زمینه و بستر کافی برای رشد و ارتقای رسانه مکتوب از جمله دلایل پایین بودن سطح فرهنگ رسانه مکتوب در کشور است.

سواد رسانه ای
اهمیت پرداختن به سواد رسانه ای

ارزیابی سطح سواد رسانه ای در ایران

 متاسفانه آموزش و اجرای سواد رسانه ای در ایران متولی و مسئول خاصی نداشته و این موضوع ایراد و مشکل اصلی در بحث شکل نگرفتن آموزش در این حوزه است. برای درک بهتر مفهوم سواد رسانه ای، سازمان یونسکو فاکتور های جدیدی برای باسواد شمردن افراد در دنیای کنونی ارائه کرده است.

 این فاکتور ها عبارتند از سواد الفبایی، سواد مالی، سواد رایانه ای، سواد ارتباطی، سواد عاطفی و در نهایت سواد رسانه ای. فردی که این معیارها را داشته باشد را می توان با سواد عنوان کرد.

با توجه به اهمیت سواد رسانه ای در این مطلب، لزوم پرداختن به آن به صورت گسترده و تدوین درسی با عنوان سواد رسانه ای در ایران برای آموزش در مدارس و دانشگاه ها، دیده می شود. شورای عالی فضای مجازی به همین جهت در کشور ایجاد شده است اما باید در نظر داشت که این شورا نو پا بوده و ضمانت اجرایی مشخصی برای آن هنوز وجود ندارد.

 برای ارتقای فرهنگ سواد رسانه ای در ایران لازم است تا نهاد های مختلفی همچون وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت فرهنگ با کمک و همفکری هم دست به اقدام زده تا بتوانند سطح سواد رسانه ای در ایران را بالاتر ببرند.

اگر به تاریخچه سواد رسانه ای نگاهی بیندازیم، می بینیم که کشور های اروپایی و ایالات متحده در زمینه ی ارتقای سواد رسانه ای در کشور خود فعال بوده و زمینه ی رشد این فرهنگ را در میان مردم جوامع خود بالا برده اند.

کشور ژاپن نیز در کنار کشور کانادا توانسته است گامی مهم در این جهت برداشته و از آنجا که اهمیت ارتقای این سواد برایشان بالا است، متولیان سیاسی و فرهنگی در این کشور را ملزم به انجام کارهای بنیادین در جهت گسترش این فرهنگ کرده است.

سواد رسانه ای
اهداف ارتقای سطح سواد رسانه ای

اهداف ارتقای سطح سواد رسانه ای

 ارتقای سواد رسانه ای در ایران نیز نیازمند اینگونه کارها در داخل کشور البته به شکل بومی و مناسب با فرهنگ خودمان بوده تا گامی اساسی در جهت رشد این سواد میان مخاطبان برداشته شود.

 در گذشته ی نه چندان دور داشتن وسایل جدید در حوزه ی انتقال اخبار همچون کامپیوتر ها و ماهواره ها نشان از پیشرفت آن جامعه داشت اما امروزه داشتن فرهنگ سواد رسانه ای میان مردم یک جامعه نشان دهنده ی پیشرفت آن جامعه است که در برخی جوامع پیشرفته در این حوزه، درصد افراد باسواد رسانه ای از یک درصد به ده درصد رسیده است.

 هدفی که سواد رسانه ای در ایران باید دنبال کند، آن است که افزایش سواد رسانه ای در جامعه منجر به تولید ثروت شود و اینگونه خود را بروز دهد. در حقیقت جامعه ای که درصد قابل توجهی از افراد آن دارای سواد رسانه ای باشند، توانایی ایجاد یک پارادایم جدید و نقد پارادایم های جاری را دارد.

 این جامعه با مدیریت مناسب نیز می تواند به راحتی گامی رو به جلو برداشته و از دادن شعارهای صرف خارج شود. اکنون سطح سواد رسانه ای در ایران نیازمند ارتقا و رشد است و آنچه که این سواد را ارتقا می دهد، در درجه اول تدوین یک برنامه جامع و کامل در جهت آموزش این سواد به افراد است.

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا