مقاله فناوری

تاریخچه سواد رسانه ای

برای پرداختن به موضوع گسترده ی تاریخچه سواد رسانه ای، ابتدا باید به تعریف سواد رسانه ای پرداخت. سواد رسانه ای در واقع توانایی در دسترسی، تحلیل و انتقال اطلاعات و پیام های رسانه ای است که در چارچوب های مختلفی تعیین و عرضه می شود.

در حقیقت برای انتقال پیام و اطلاعات به مخاطبان در هر زمینه ای که باشد، می بایست چارچوب و نکات مربوط به آن رعایت شود تا این انتقال پیام و اخبار به درستی انجام گیرد. تاریخچه سواد رسانه ای و پیدایش آن به سال ۱۹۶۵ باز می گردد.

نویسنده ای به نام مارشال مک لوهان در کتاب خود که با نام “درک رسانه: گسترش ابعاد وجودی انسان”، اولین بار از نام سواد رسانه ای در کتاب استفاده کرده و توضیح داده است که زمانی که دهکده ی جهانی ایجاد شود، لزوم دست یافتن انسان ها به سواد جدیدی به نام سواد رسانه ای مشخص می شود.

در تاریخچه سواد رسانه ای تحلیل فیلم های گوناگون توسط دپارتمان های دانشگاهی در میان سالهای ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۰ پلی برای برقراری ارتباط و پیوند میان حوزه سواد رسانه ای و تفکرات انتقادی بود که در تمام ایالات متحده و انگلستان انجام می شد.

 تدوین درسی با عنوان سواد رسانه ای برای اولین بار در کشور کانادا و در مدارس این کشور اتفاق افتاد تا از طرف نظام آموزش و پرورش این مطلب برای دانش آموزان تفهیم گردد. پس می توان تاریخچه سواد رسانه ای را برای اولین بار در این کشور ها جست و جو کرد.

تاریخچه سواد رسانه ای
کلمه ی سواد رسانه ای اولین بار در کتاب “درک رسانه: گسترش ابعاد وجودی انسان” استفاده شد.

مفهوم سواد رسانه ای و گسترش آن در جوامع

 پرداختن به مفهوم سواد رسانه ای و ایجاد تحول در تاریخچه سواد رسانه ای کم کم پس از ایجاد انقلاب تکنولوژی و گسترش آن در دهه ی ۱۹۸۰ شکل گرفت.

در این برهه از تاریخ می توان گفت که جهان وارد مرحله و دوره ی جدیدی از تکامل و بلوغ در زمینه ی رسانه شد و رسانه ها به جزء مهم و جدایی ناپذیر در زندگی بشر تبدیل گشت. تحول در سواد رسانه ای در ایران نیز در این برهه زمانی شکل گرفته بود.

این بلوغ را می توان در این جهت بررسی کرد که مخاطبان یک جامعه پس از قرار گرفتن در معرض اطلاعات گوناگون و اخبار پیرامون خود بتوانند ضمن داشتن تحلیلی درست و آگاهانه، از خود در برابر چالش ها و گاها پیامد های مخرب هجوم اطلاعات حفظ نمایند.

تاریخچه سواد رسانه ای در این برهه دستخوش تحولاتی شد و آن این بود که سواد رسانه ای تنها محدود به توانایی خواندن و نوشتن نمی باشد بلکه درک درست از مفاهیم اخبار و اطلاعات پیرامون و محافظت از خود در برابر تحلیل های نادرست، سواد رسانه ای کامل است.

 در سواد رسانه ای تکامل یافته افراد باید علاوه بر داشتن مهارت در زمینه ی خواندن و نوشتن، قدرت تحلیل و ارزیابی پیام ها و توانایی انتقال اطلاعات به دیگران را به کمک ابزار های گوناگون دارند.

اینگونه بود که تحولی گسترده در زمینه ی تاریخچه سواد رسانه ای پدید آمد. در این تحول مخاطب می بایست از یک مصرف کننده ی صرف درآمده و در مقابل اثرات مخرب رسانه ها توان مقابله و حفاظت از ذهن خود را داشته باشد.

تاریخچه سواد رسانه ای

تاریخچه سواد رسانه ای و نقش پیشرفت تکنولوژی در آن

 پیشرفت تکنولوژی و گذر زمان نیز در گسترش و ارتقای مفهوم سواد رسانه ای و انتقال آن به جوامع مختلف بسیار اثر گذار بوده است. تحولات عظیم در تاریخچه ی سواد رسانه ای به دهه ی ۱۹۸۵ میلادی باز می گردد که در آن زمان مفهومی تازه برای سواد رسانه ای به دنیا معرفی شد.

 پیشرفت ابزار گوناگون در زمینه ی انتقال پیام ها و اخبار گوناگون موجب شد تا راحت تر بتوان مفهوم سواد رسانه ای را در جوامع مختلف جا انداخت و افراد را با آن آشنا کرد.

جراید و روزنامه ها و در سال های بعد استفاده از رادیو و تلویزیون برای مطلع شدن از اخبار گوناگون کمک کرد تا از این طریق بتوان به زبانی ساده مفهوم سواد کامل رسانه ای را تفهیم کرد. بدین ترتیب در تاریخچه سواد رسانه ای تغییراتی ایجاد شد.

این رشد و گسترش در زمینه ی بهره مند شدن از رسانه های گوناگون موجب شد تا مخاطبان بتوانند با کمک سواد رسانه ای خود از اهداف و واقعیت پیام های رسانه ها مطلع شده و آگاهانه از آنها استفاده  کنند.

این امر در تاریخچه ی سواد رسانه ای در کشور های مناطق اروپایی و بعد ها در ایالات متحده بیشتر از سایر جوامع دیده می شد. انقلاب صنعتی و پیشرفت تکنولوژی در این مناطق به این امر کمک فراوانی کرد و کم کم این گسترش تفهیم سواد رسانه ای در مناطق آسیایی نیز به وجود آمد.

تاریخچه سواد رسانه ای

اهمیت پرداختن به تاریخچه سواد رسانه ای

تفهیم سواد رسانه ای و ایجاد آن در مخاطب موجب شد تا مخاطبانی که دارای سواد رسانه ای هستند بتوانند در تشخیص مواردی همچون نقش صداها یا رنگ های گوناگون و دیگر جلوه های ویژه در انتقال پیام موفق تر بوده و بتوانند چرایی و دلیل استفاده از آن را بدانند.

گاهی پیامی یکسان اما با شیوه های انتقال گوناگون و با کمک همین جلوه های ویژه منتقل می شد اما تنها با سوادان در حوزه ی رسانه می توانستند آنها را تفکیک و پیام واحد را دریابند.

توانایی های گوناگونی در اثر داشتن سواد رسانه ای در مخاطبان ایجاد می شود که در تاریخچه سواد رسانه ای نیز بخش هایی از اثرات این توانایی ها دیده می شود. افراد دارای سواد رسانه ای می توانند از تکنولوژی روز و ابزار های انتقال پیام در عصر جدید به راحتی استفاده کنند.

 آنها می توانند رابطه ی علت و معلولی را میان انتشار یک گزارش و خبر و واکنش افراد جامعه را تحلیل کرده و بیابند. در تاریخچه سواد رسانه ای این موضوع مشاهده می شود که مخاطبان دارای این سواد، توانایی نقد درست و موثر اخبار و تحلیل های گوناگون را داشته و در ارتقای سواد رسانه ای جامعه موثر بوده اند.

آنها همچنین قدرت بالایی در تجزیه و تحلیل مباحث اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بوده اند و در برابر اهداف مخرب پام ها و اخبار مختلف جامعه خود توان محافظت از اندیشه خود را داشته اند.

 همچنین در تاریخچه سواد رسانه ای در کشور خودمان نیز می توان این موضوع را دریافت که سواد رسانه ای در ایران از زمان پیشرفت در تکنولوژی و شیوه های انتقال اخبار به خصوص طی صد سال اخیر جهشی بزرگ داشته و مخاطبان امروز جامعه توانایی بالایی در تحلیل اخبار پیرامون خود دارند.

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا