مروری بر ادبیات رسانه‌ای(۱): اتاق‌های پژواک در رسانه‌های جمعی

محدود کردن خودخواسته

یک نگرانی در حال شایع شدن است؛ اینکه انسان‌ها در حال محدود کردن اخبار و اطلاعات دریافتی خود، به طور خودخواسته ‌هستند. نظریه اتاق پژواک می‌گوید که مردم اطلاعاتی را انتخاب می‌کنند که مطابق با ترجیحات خودشان است.

در مطالعه‌ای که اخیراً منتشر شده؛ ثابت می‌شود که افراد تنها با اطلاعاتی مواجه می‌شوند که دیدگاه‌های سیاسی خودشان را تأیید کند. در واقع، اکثر مردم در حال حاضر دارای عادت‌های رسانه‌ای هستند که به آن‌ها کمک می‌کند اتاق‌های پژواک را دور بزنند.

نظریه مرتبط در مورد “فیلترینگ حبابی” ادعا می‌کند شرکت‌های رسانه‌ای انگیزه این را دارند محتوای جذاب با احتمال اشتراک‌گذاری بالا و “لایک خور” را در بالای لیست پیشنهاد قرار دهند که این به‌نوبه خود کاربران را به‌طور الگومند در یک ساختار حبابی محصور می‌کند.

فیلترینگ حبابی

فیلترینگ دموکراتیک

مشکل این اتاق‌های پژواک و فیلترینگ حبابی(۱) از بعد دموکراتیک این است که مردم درصورتی‌که بخواهند می‌توانند به‌کلی از سیاست اجتناب کنند. این بدان معنی است که آن‌ها کمتر از سیستم سیاسی خود آگاه خواهند شد و به‌نوبه خود احتمالاً کمتر رأی خواهند داد. نشانه‌های بد برای دموکراسی سالم.

افرادی که سیاست را دوست دارند نیز از این قضیه مصون نیستند. از آنجا که آن‌ها مدام تأیید اعتقادات خود را مشاهده می‌کنند، ممکن است در دیدگاه‌هایشان به‌طور فزاینده‌ای قطبی شوند. درحالی‌که بسیاری از مطالعه پیش رو فعلاً در حوزه تئوری است، چند مطالعه نشان داده است که اتاق‌های پژواک و فیلترینگ حبابی می‌توانند در توییتر یا فیس‌بوک وجود داشته باشند.

مردم اطلاعات را از منابع مختلف دریافت می‌کنند و  اطلاعات و اخبار سیاسی را تنها از یک منبع دریافت نمی‌کنند. افراد به طیف گسترده‌ای از رسانه‌ها دسترسی دارند، از رسانه‌های سنتی در تلویزیون، رادیو و روزنامه (و نسخه‌های دیجیتالشان) گرفته تا طیف گسترده‌ای از سایت‌های اجتماعی و وبلاگ‌ها. این یعنی مطالعاتی که منحصراً روی یک پلت فرم تمرکز می‌کند، نمی‌تواند به تجارب فعلی افراد مرتبط باشد.

اتاق پژواک

اتاق‌های پژواک و رسانه‌های اجتماعی

در پژوهش فوق قصد داشتیم این مسئله را با انجام مطالعه‌ای که عادات رسانه‌ای افراد را بررسی می‌کرد، حل کنیم؛ می‌خواستیم بدانیم کدام‌یک از رسانه‌های اجتماعی را به‌طور روزمره استفاده می‌کنند، چه اطلاعات سیاسی و منابع خبری در زندگی روزمره‌شان مصرف می‌شود، و آیا کارهایی را انجام می‌دهند که ممکن است منجر به استفاده از اتاق‌های پژواک شود؟

برای انجام این کار، یک بررسی آنلاین از ۲،۰۰۰ بزرگ‌سال انگلیسی انجام دادیم. این بخشی از پروژه پژوهشی بزرگ‌تر به نام کوئلو (Quello) است که به بررسی دیدگاه‌های سیاسی و عادات رسانه‌های دیجیتال بزرگ‌سالان در هفت‌کشور مختلف می‌پردازد. متأسفانه مجموعه اطلاعات در مورد کانادا در حال حاضر وجود ندارد.

تجزیه‌وتحلیل ما نشان می‌دهد که مردم به‌ندرت در اتاق‌های پژواک گرفتار می‌شوند. فقط حدود ۸ درصد از بزرگ‌سالان آنلاین در انگلستان در معرض خطر اتاق پژواک قرار دارند.

افراد به‌طور فعال منابع اضافی را بررسی می‌کنند، ذهنیت خود را براساس اطلاعاتی که از طریق موتورهای جستجو پیدا می‌کنند، تغییر می‌دهند و نظرات مختلفی را دنبال می‌کنند. همه این‌ها راه‌هایی است که افراد می‌توانند از اثر اتاق پژواک جلوگیری کنند.

افراد به‌طور فعال منابع اضافی را بررسی می‌کنند، ذهن خود را براساس اطلاعاتی که از طریق موتورهای جستجو پیدا می‌کنند، تغییر می‌دهند و نظرات مختلفی را دنبال می‌کنند. همه این‌ها راه‌هایی است که افراد می‌توانند از اثر اتاق‌ پژواک جلوگیری کنند. مهم‌تر از همه، علاقه سیاسی و تنوع رسانه‌ای( فرد از چند منبع اطلاعات و چند رسانه‌ی اجتماعی استفاده می‌کند) هر دو به مردم کمک می‌کند از تهدید اتاق‌های پژواک جلوگیری کنند.

افرادی که بیش از یک منبع اطلاعات سیاسی دارند به‌احتمال بسیار زیاد از اتاق پژواک اجتناب می‌کنند. آن‌ها با دیدگاه‌های مختلف روبرو می‌شوند، اطلاعات را تأیید می‌کنند و بعضی‌اوقات ذهنیت خود را تغییر می‌دهند. حتی افرادی که به سیاست علاقه ندارند، تا زمانی که خوراک رسانه‌ای متنوعی دارند احتمالاً کارهایی را انجام می‌دهند که منجر به اجتناب از اتاق‌های پژواک خواهد شد.

قطبی شدن سیاسی

قطبی شدن سیاسی

بررسی واقعیات بسیار مهم است. نگرانی در مورد قطبی شدن سیاسی نیز براساس این نتایج تعدیل شد. در واقع کسانی که علایق سیاسی خاص دارند بیشتر احتمال دارد با عقاید مختلف مواجه شوند، حقایق را بررسی کنند و بعد از جستجوی اطلاعات بیشتر ذهنشان را درباره یک مسئله سیاسی تغییر دهند.

این یعنی که اکثر مردم در حال حاضر در مسیر درست برای اجتناب از اتاق‌های پژواک هستند. همچنین به این معنی است که آموزش سواد رسانه‌ای که بر ترکیب چندین منبع و بررسی واقعیت‌ها تأکید دارند بسیار مهم هستند. سیستم‌های رسانه‌های اجتماعی نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند.

فیس‌بوک و توییتر هنوز می‌توانند جوامعی باشند که اطلاعات را به‌گونه‌ای مبادله کنند که اعتقادات و عقاید موجود را تأیید کند. این الزاماً بد نیست. مهم است که به یاد داشته باشند که مردم به‌ندرت اطلاعات سیاسی خود را از یک منبع به دست می‌آورند. به این معنا، شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی می‌توانند به ترویج سواد رسانه‌ای در طراحی پلتفرم خود کمک کنند، مثلاً، با قابل‌مشاهده نمودن منابع اصلی محتوای خبری و توضیح دادن این‌که الگوریتم‌های شخصی‌سازی آن‌ها چگونه کار می‌کنند و محتوای پیشنهاد شده را ارائه می‌دهند و به کاربران کمک می‌کنند تا دیدگاه‌های جدیدی پیدا کنند.

خوشبختانه، برخی از این آزمایش‌ها در حال حاضر در شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی ادامه دارد. فیس‌بوک آزمایشاتی در این زمینه با دست‌کاری هرچند ناقص خوراک خبری و نشان “دروغ” زدن بر محتوا انجام داده است. توییتر اخیراً یک برنامه برای بررسی سلامت مکالمات معرفی کرد که نسبتاً موفقیت‌آمیز بوده اما نقدهایی نیز برانگیخته است.

چقدر نگران اتاق‌های پژواک باشیم؟

درحالی‌که ما دسترسی به داده‌های مربوط به جمعیت کانادا را نداریم، نتایج اولیه حاصل از مجموعه داده‌های ایالات‌متحده و از کارهایی که دیگران در زمینه‌های مختلف ملی انجام داده‌اند و نمونه‌های مختلف از انگلستان، نشان می‌دهند ما باید روندی مشابه کانادا را در آن‌ها انتظار داشته باشیم.

اکثر مردم عادت‌های رسانه‌ای دارند که به آن‌ها کمک می‌کند اتاق‌های پژواک را دور بزنند. وقتی نوبت انتخابات، دموکراسی یا جنگ اطلاعاتی می‌رسد، تهدید اتاق‌های پژواک تقویت شده توسط رسانه‌های اجتماعی، نگرانی عمده‌ای نیست.

منبع: The Conversation

پی‌نوشت:

۱ – فیلترینگ حبابی یا Filter Bubble حالتی است که در آن وب‌سایت از یک الگوریتم مشخص می‌تواند حدس بزند که کاربر از این جستجو خواهان چه اطلاعاتی است و براساس اطلاعات ذخیره شده کاربر (مانند محل، رفتار کلیک گذشته و سابقه جستجو) این اطلاعات را در اختیار وی قرار می‌دهد. در نتیجه، کاربران از هم جدا شده و در واقع اطلاعاتی که مخالف با نظرات آنان)باتوجه‌به سابقه و نیازمندی قبلی آن‌ها( است؛ برایشان نمایش داده نمی‌شود و آن‌ها به‌طور مؤثر در حباب‌های فرهنگی و ایدئولوژیک خود قرار می‌گیرند.

این ترجمه اولین قسمت از مجموعه مقالات “مروری بر ادبیات رسانه‌ای” است که قصد دارد شما را با برخی مفاهیم حوزه رسانه آشنا کند. امیدواریم بتوانیم در کنار شما عزیزان این مجموعه مقالات را ادامه دهیم.

برای رسیدن به درکی بهتر از اتاق پژواک و فیلترینگ حبابی می‌توانید این دو مقاله را نیز مطالعه کنید:

روانشناسی اخبار جعلی یا پروپاگاندای رسانه‌های اجتماعی

فیلترینگ حبابی

 

دیدگاه شما چیست؟