براساس تحقیقی که در “PLOS ONE” منتشر شده، تنها مقدار کمی از اخبار جعلی برای اخلال در هر مناظره یا بحث در مورد یک موضوع مورد نیاز است. اما راهی برای جلوگیری از انتشار اخبار جعلی و حتی پاک کردن آن وجود دارد.

این یک تحقیق تجربی براساس مدل‌سازی و شبیه‌سازی است، اما حداقل نشان می‌دهد که مقابله با گسترش اطلاعات جعلی امکان‌پذیر است.

ظهور اخبار جعلی

انتشار اطلاعات نادرست و دروغین برای قرن‌ها جوامع بشری را آزار داده ‌است. در عصر جهانی اتصال دیجیتال، “اخبار جعلی” به یک مصیبت تبدیل شده‌اند که علیه هر شخص یا سیاست‌مداری به‌کار می‌رود.

رسانه‌های اجتماعی که برای تشویق کاربران به مشارکت و اشتراک مطالب طراحی شده بودند‌، امروزه به یک بستر مناسب برای انتشار اخبار جعلی مبدل شده‌اند.

کشورها و دولت‌هایی وجود دارند که در دموکراسی و احزاب سیاسی دخالت می‌کنند تا افکار عمومی را به‌سوی “اخبار جعلی” موردنظرشان سوق دهند، و از این اخبار برای ایجاد سردرگمی و ناسازگاری در جمعیت‌های قربانی موردنظر خود بهره می‌جویند.

دوراهی زندانی‌ها

دوراهی زندانی‌ها

ما آزمایش‌هایی را انجام دادیم، که هدف از آن درک مکانیزم‌های اساسی‌تر در تعیین رفتار اخبار جعلی در جمعیت‌ها است.

ما به‌طور خاص به دو سؤال علاقه‌مند بودیم:

۱- اخبار جعلی تا چه میزان می‌تواند روی شکل‌گیری اتفاق‌نظر جمعی تأثیر بگذارد؟

۲- و تأثیر هزینه توزیع اخبار جعلی بر توانایی آن برای آلوده کردن یک جمعیت چگونه است؟

در دنیای واقعی، هزینه‌ها می‌توانند خارجی باشند، از قبیل جریمه‌ها، مجازات، ممنوعیت‌ها یا هزینه‌ای که صرف ایجاد و توزیع تقلب(هر عملی تقلبی) می‌شود؛ همچنین هزینه‌ها می‌توانند درونی باشند، مثل احساس فقدان و یا خجالت ناشی از تمسخر یا شرمندگی.

ابزاری که ما از آن استفاده کردیم یک شبیه‌سازی تکاملی بود، که در آن ربات‌های نرم‌افزاری ساده، در یک جمعیت با یکدیگر تعامل کردند؛ و بازی شناخته شده “دوراهی زندانی‌ها یا معمای زندانی‌ها(۱)” را انجام دادند. در واقع در این بازی زندانی که به زندانی دیگر خیانت کند، پیروزی بزرگی از آن خود کرده درحالی‌که زندانی مقابل شکست بدی می‌خورد. اگر آن‌ها با هم همکاری کنند به میزان کمی پیروزی به‌دست می‌آورند و اگر هر دو به یکدیگر خیانت کنند به یک‌میزان مجازات خواهند شد.

برخلاف کارهایی که پیش از این در این حوزه صورت گرفته، ما نرم‌افزار برخی از این ربات‌ها را دست‌کاری کردیم تا آن‌ها بتوانند یکدیگر را فریب دهند. برنامه‌ریزی به شکلی است که قربانی این فریب‌کاری از قصد طرف مقابل مطلع نشود یا قانع شده باشد که بازیکن مقابل شخصیتی مثبت و متواضع دارد.

اخبار جمعی و اتفاق نظر اجتماعی

اخبار جعلی تا چه میزان می‌تواند روی شکل‌گیری اتفاق‌نظر جمعی تأثیر بگذارد؟

ما دریافتیم که حتی درصد کمی از بازیکنان فریبکار در جمعیت(در شبیه‌سازی ما کم‌تر از ۱ %) می‌تواند به‌طور اسفناکی اتفاق‌نظر جمعیت شبیه‌سازی شده را مختل کنند. این مسئله اثبات می‌کند چقدر اخبار جعلی می‌تواند، در ایجاد اتفاق‌نظر در یک جمع مخرب باشد.

در مواردی که فریبکاری‌ها هیچ هزینه‌ای ندارند(جایی که سازندگان اخبار جعلی هیچ تردیدی برای انتشار اخبار ندارند) هیچ رفتار مشارکتی به چشم نمی‌خورد. فقط هنگامی‌که هزینه فریبکاری‌ها بیشتر از صفر باشد مشارکت وجود دارد. جایی که هزینه‌ها بالا باشد، مشارکت‌ها بسیار بیشتر می‌شود.

ما همچنین متوجه شدیم که برای همه شبیه‌سازی‌ها، توانایی فریب دادن بازیکنان برای ادامه بازی به‌شدت به هزینه فریب بستگی دارد. اگر هزینه به‌اندازه کافی بالا باشد، اشخاص فریبکار نمی‌توانند در میان جمع باقی بمانند.

با در نظر گرفتن این موضوع در انتشار اخبار جعلی، هزینه‌های بسیار بالا منجر به از بین رفتن تمام اخبار جعلی می‌شود. در واقع یکی از راه‌حل‌های از بین رفتن اخبار جمعی می‌تواند این باشد که ما هزینه انتشار این اخبار را بالا ببریم. این مسئله علاوه بر اینکه اخبار جعلی را ریشه کن می‌کند بلکه مشارکت جمعی را نیز افزایش می‌دهد.

مدلسازی اخبار جعلی

از مدل شبیه‌سازی به دنیای واقعی

این نتایج تجربی درباره دنیای واقعی انتشار اخبار جعلی در رسانه‌های اجتماعی و جمعی به ما چه می‌گویند؟

اولین و شاید مهم‌ترین نتیجه این شبیه‌سازی تجربی این است که یک خبر جعلی بسیار کوچک برای ایجاد هرج‌ومرج در یک جمعیت کافی است و می‌تواند از ایجاد اتفاق‌نظر بین کاربران، که برای بحث‌های عمومی حیاتی است، جلوگیری کند. اینکه قربانیان گیج یا درگیر باورهای غلط ‌می‌شوند، مهم نیست، این مهم است که در این میان توانایی افراد برای رسیدن به اتفاق‌نظر از بین می‌رود.

مدل‌سازی ما روی گروه‌های کوچکی از افراد مهم و مشهور(یا به عبارت بهتر سلبریتی‌های رسانه‌های اجتماعی) متمرکز بود که به‌طور فعال در مورد مسائل بحث می‌کردند. در جایی که سلبریتی‌های رسانه‌ای با هم به توافق نظر نرسند، در نتیجه به طبع آن‌ها دنبال کنندگانشان نیز نمی‌توانستند به اتفاق‌نظر برسند. این یکی از دلایلی است که چرا اخبار جعلی برای جوامع دموکراتیک بسیار مخرب است.

دومین نتیجه‌ای که می‌توان از این آزمایش‌ها گرفت تحمیل هزینه بیشتر به تولید اخبار جعلی است، به‌ویژه هنگامی‌که توزیع کننده اخبار جعلی خود می‌تواند مهم‌ترین ابزار ما برای جلوگیری از انتشار اخبار باشد. زیرا زمانی که هزینه‌های انتشار اخبار جعلی را برای توزیع کننده آن افزایش دهیم، انتشار این اخبار به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. پس یک سرمایه‌گذاری عظیم اجتماعی برای افزایش و رشد این هزینه‌ها، ارزشمند خواهد بود، به این دلیل که تأثیر اخبار جعلی بر جامعه بسیار مخرب است و این سرمایه‌گذاری می‌تواند مانع از رشد اخبار جعلی شود.

پاره کردن زنجیرۀ اخبار جعلی

پاره کردن زنجیرۀ اخبار جعلی

تحقیقات جنگ اطلاعاتی چند دهه قبل نشان می‌دهد که حمایت‌های آشکار(برخی افراد از برخی دیگر) عاملی تأثیرگذار در شدت بخشی به انتشار پروپاگانداهای مسموم می‌باشد.

برای مثال رسانه‌های اجتماعی تصاویر خشن را انتشار می‌دهند. در واقع رسانه‌های اجتماعی با انتشار فیلم‌هایی که توسط تروریست‌ها تولید می‌شوند در نقش پروکسی(۳) تروریست‌های تولید کننده پروپاگاندا عمل می‌کنند، حال چه رسانه‌های اجتماعی از این کار مطلع باشند یا خیر.

کاربران رسانه‌های اجتماعی که اخبار تقلبی را به اشتراک می‌گذارند شبیه پروکسی برای تولید خبرهای جعلی عمل می‌کنند. چنین کاربرانی اساساً قربانیان اخبار جعلی هستند اما هر بار که اخبار جعلی را به اشتراک می‌گذارند، در فریب تولید خبر جعلی سهیم می‌شوند.

تحمیل یک هزینه به انتشار اخبار جعلی در رسانه‌های اجتماعی، ساده نیست. شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک ادعا می‌کنند که با استفاده از تکنولوژی یادگیری ماشین یا تطبیق‌گر خارجی(۴) در تلاش برای تشخیص اخبار جعلی و اشتباه هستند، و آن‌ها اذعان دارند که اخیراً موفقیت‌هایی نیز در این زمینه کسب کرده‌اند.

اما هر دو این نظریه‌ها به این مشکل برمی‌خورند که دقیقاً چطور می‌توان گفت یک خبر جعلی هست یا نیست. با الگوریتم آن‌ها، حقایق تلخ اغلب به‌اشتباه به‌عنوان اخبار جعلی شناسایی می‌شوند.

در حال حاضر، برخلاف ادعاهای برخی از ارائه‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی، هوش مصنوعی در پیدا کردن و هرس کردن اخبار جعلی که بار آن بر دوش ما انسان‌ها قرار دارد، وظیفه‌ای ندارد.

ما به‌سادگی می‌توانیم به مبارزه با اخبار جعلی کمک کنیم و قبل از اینکه چیزی را لایک کنیم کمی فکر کنیم یا هر خبری را در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک نگذاریم. شاید با چند جستجوی ساده در اینترنت بتوانیم بفهمیم که یک خبر درست است یا غلط.

منبع: The Conversation

پی‌نوشت‌ها:

۱- دوراهی زندانی یا Prisoner’s Dilemma یک مسئلهٔ پایه‌ای در نظریه بازی‌ها به شمار می‌آید و نشان می‌دهد که چطور دو نفر در همکاری برای اینکه خود به سود بیشتری برسند به خودشان ضرر وارد می‌کنند. یک مثال کلاسیک که از دوراهی زندانی بیان می‌شود، به شرح زیر است:

دو مظنون توسط پلیس دستگیر شده‌اند پلیس باید شواهد کافی برای محکومیت مظنونین جمع‌آوری کند و برای این کار به‌صورت جداگانه از مظنونین بازجویی می‌کند. اگر یکی از مظنونین علیه دیگری شهادت دهد و مظنون دیگر سکوت را ترجیح دهد، در این حالت مظنون اول آزاد و دیگری به یک سال حبس محکوم می‌شود. اگر هر دو سکوت در بازجویی را انتخاب کنند هر دو زندانی در زندان تنها برای یک ماه حبس خواهند کشید و اما اگر هر دو علیه دیگری شهادت دهند باید به مدت ۳ ماه هر زندانی حبس بکشد. هر زندانی باید بین خیانت و سکوت یکی را انتخاب کند و هر کدام از آن‌ها نمی‌داند که دیگری کدام راه را انتخاب می‌کند.

۲- influencers

۳- Proxy

۴- third-party fact checkers

دیدگاه شما چیست؟