بعد از حادثه مدرسۀ پارکلند در آمریکا، مشکل اخبار جعلی در شبکه‌های اجتماعی خود را نشان داد؛ میزان انتشار اخبار جعلی به‌طور مداوم از اخبار حقیقی و موثق پیشی می‌گرفت.

در حادثه بمب‌گذاری سال ۲۰۱۳ در بوستون، مردم در توییتر و رِدیت به‌راحتی اتهامات کذب علیه افراد مختلف را دست‌به‌دست می‌چرخاندند.

در حادثه تیراندازی پارکلند، قبل از آنکه شبکه‌های اجتماعی متوجه شوند و جلوی اخبار دروغ را بگیرند، یک تئوری توطئه مبنی بر اینکه بازماندگان حادثه در واقع طی یک سناریو قرار بوده زنده بمانند تا کنترل حمل سلاح را تبلیغ کنند، به صدها هزار نفر رسیده بود.

اخیراً مجلۀ ساینس طی تحقیقی مسئله فوق‌الذکر را در مورد توییتر ثابت نمود. این تحقیق بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۷ انجام شد و به این نتیجه مسرت‌بخش رسید: اخبار دروغ در توییتر به‌طور چشمگیری عمیق‌تر، سریع‌تر، گسترده‌تر و با برد جغرافیایی بیشتری پخش می‌شود! همچنین اخبار جعلی در مورد سیاست بیشتر از اخبار جعلی مربوط به زمینه‌های دیگر (تروریسم، بلایای طبیعی…) منتشر می‌شود.

اثبات این گمانه که شبکه‌های اجتماعی به سمت اخبار احساسی، زرد و جنجالی میل می‌کنند حجم عظیمی از تحلیل داده را می‌طلبد، اما به‌هرحال به توجه با جایگاه بسیار مهم شبکه‌های اجتماعی در عصر حاضر، چنین تحلیلی ضروری می‌نماید.

جالب است بدانید مقصر اصلی در این اتفاق حساب‌های مؤثر (Influencer) توییتری با میلیون‌ها فالوئر و ربات‌های روسی مخصوص انتشار توییت‌های تأثیرگذار در انتخابات نیستند  بلکه کاربران معمولی توییتر با تعداد فالوئر‌های کم هستند که اخبار زرد و جنجالی را انتشار می‌دهند.

متأسفانه اکنون بیش از همیشه می‌توانیم مطمئن باشیم که این پدیده (انتشار سریع‌تر اخبار جعلی نسبت به اخبار واقعی) بیش و پیش از هر چیز به دلیل خاصیت ذات انسان است! بله، روان بشر نوعاً به گونه ایست که به اخبار جنجالی و زرد بیشتر از اخبار واقع‌گرایانه توجه می‌کند!

چگونه یک خبر دروغ را در توییتر ردگیری کنیم؟

چگونه یک خبر دروغ را در توییتر ردگیری کنیم؟

مجله ساینس سه سال پیش از اینکه اخبار جعلی به معضلی در فضای مجازی تبدیل شود، در مورد آن تحقیق کرد. در ابتدا مسئله به نظر ساده می‌آمد اما شامل تحلیل مقادیر بسیار عظیم داده می‌شد. یک کاربر توییتی منتشر می‌کرد، دیگری آن را ریتوییت می‌کرد، نفر سوم روی آن داستان کاملاً جدید اضافه می‌کرد و این اتفاق مانند یک زنجیره واکنش در شکافت اتم ادامه پیدا می‌کرد.

محققان دانشگاه ام آی تی می‌خواستند کلیت این زنجیره را دقیقاً بشناسند_ اینکه شایعات دروغ چقدر سریع و عمیق و در میان چند نفر منتشر می‌شدند_ و سپس این فرایند را با نحوه انتشار اخبار درست مقایسه کنند. (توییتر امکان مشاهدۀ  منبع  توییت  و  محل گسترش آن را می‌دهد.)

آن‌ها کار تحلیل را با بررسی سایت‌های مخصوص راستی آزمایی اخبار مجازی مانند “اسنوپز”، “پولیتی فکت” و “فکت چک دات او آرجی” آغاز کردند تا اخبار راست و دروغ را  بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۷ بیابند. سپس به داده‌های توییتر مراجعه نمودند و مهندسی معکوس انجام دادند تا دریابند اولین کاربر توییتر که اخبار دروغ منتشر کرد چه کسی بود.

سروش وثوقی از دست‌اندرکاران این تحقیق می‌گوید، “سپس تعداد دفعاتی را که آن خبر دروغین ریتوییت شده بود شمارش نمودیم.  تحلیل شامل “کواُوت”ها نمی‌شد، زیرا محققان نمی‌توانستند تشخیص دهند آیا کسی که کواُوت می‌کند دارد اخبار دروغ نشر می‌دهد یا اخبار دروغ را اصلاح می‌کند.

سرانجام محققان کار خود را با بررسی ۱۲۶۰۰۰ آبشار یا زنجیره توییت پایان دادند. توییتر به این کار  کمک  بزرگی  کرد و پایگاه کلان داده خود را در اختیار آن‌ها قرار داد و این سخاوتمندی مدیران توییتر قابل‌تقدیر است. آن‌ها اغلب میزان دسترسی محققان به دیتابیس خود را محدود می‌کنند.

اخبار دروغ در توییتر

اخبار دروغ در توییتر نسبت به اخبار درست سریع‌تر و عمیق‌تر و گسترده‌تر پخش می‌شوند.

محققان به‌محض آنکه به داده‌های مورد نیاز خود دست یافتند شروع به بررسی آن‌ها از سه جنبه نمودند:

۱- سرعت: اخبار دروغ با چه سرعتی به تعداد معینی از کاربران سرایت می‌کرد.

۲- عمق: یک خبر دروغ چه تعداد ریتوییت می‌شد.

۳- گستردگی: گستره جغرافیایی اخبار دروغ تا چه میزان است.

نتیجه تحقیق وجود یک معضل جدی را آشکار ساخت: اخبار دروغ -در تمام ابعاد – بیشتر از اخبار درست و حقیقی منتشر می‌شدند. این حقیقت در مورد اخبار سیاسی بیش از دیگر حوزه‌های خبری صدق می‌کرد.

محققان در این تحقیق، در نهایی‌ترین نتیجه خود اعلام نمودند: سرعت انتشار اخبار جعلی ۶ برابر!!! اخبار درست و حقیقی است.

در بخشی از این تحقیق محققان دریافتند که افرادی که مهم‌ترین نقش را در انتشار اخبار دروغ دارند، آن بخشی از کاربران توییتر هستند که: ۱- به شکل قابل‌توجهی فالوورهای کمتری دارند، ۲- تأیید هویت شده توسط توییتر نیستند و ۳- فعالیت کمتری در توییتر دارند. به‌بیان‌دیگر؛ سیاهی‌لشکر شایعه را پخش می‌کند.

البته این قاعده مانند هر قاعدۀ و قانون کلی دیگری استثنا هم دارد؛ شبکۀ “اینفو وارز” با تعداد بسیار زیادی فالوور در انتشار اخبار و اطلاعات بی‌پایه ید طولانی دارد.

حساب‌هایی که اخبار دروغ منتشر می‌کنند برد بیشتری دارند.

تحقیق موردبحث، ربات‌های توییتری را  نیز  بررسی  نموده است؛ جالب است که ربات‌های توییتری اخبار درست و غلط را به یک‌میزان منتشر کرده‌اند، در نتیجه بالا بودن آمار و بُرد انتشار اخبار دروغ را می‌توان صرفاً مربوط به کاربران واقعی و انسانی دانست.

اخبار دروغ “تازه‌تر”، جذاب‌تر و احساس‌برانگیزتر از اخبار درست است و …

همین باعث کلیک خور شدن آن می‌شود. البته نکته‌ای که نباید از نظر دور داشت این است که انگیزه کاربران از انتشار اخبار دروغ در این تحقیق مشخص نشده؛ آیا قصدشان انتشار دروغ بوده یا با شک و تردید و با هدف برسی صحت‌وسقم خبر آن را پخش نموده‌اند؟

تحلیل احساسی

تحلیل احساسی

به‌طور طبیعی وقتی خبری واقعی نباشد، حواشی ساختگی و خیالی نیز پیرامون آن زیاد می‌شود، و داستان‌های خیالی نیز همواره  و  اغلب احساس‌برانگیزتر از  اخبار واقعی هستند. تحلیل احساسی داده که بر روی کامنت ها انجام شد نشان داد کامنت های مربوط به اخبار دروغ، محتوای احساسی بسیار بیشتری نسبت به اخبار حقیقی داشتند، مثلاً تعجب یا تنفر در آن‌ها زیاد بود و شاید به همین دلیل است که شایعه مرگ سلبریتی‌ها بسیار سریع در فضای مجازی پخش می‌شود؛  بسیار احساس‌برانگیز،  تعجب‌آور و  به اشتراک گذاشتنی هستند.

تئوری “تازه بودن” در تحقیقات دیگر نیز اثبات شده است. موسسه تحقیقاتی رند ثابت نمود  افراد وقتی یک تیتر روزنامه را زیاد ببینند، به‌احتمال‌زیاد آآن را باور می‌کنند(اتفاقی که به حقیقت خیالی معروف شد). اما صبر کنید! افراد چنین خبری را  در  شبکه‌های اجتماعی به اشتراک نمی‌گذارند!!! زیرا تازگی ندارد. تحقیقات دیگر نشان داده اخباری که بار عاطفی و اخلاقی بالایی دارند یا به‌قول‌معروف “یکی داستانی هستند پر آب چشم”، خیلی راحت و سریع و به‌طور وسیع پخش می‌شوند.

آیا توییتر می‌تواند این مشکل را حل کند؟

شاید تاکنون فهمیده باشید که توییتر و به‌طورکلی شبکه‌های اجتماعی، از طریق هوش مصنوعی به‌نوعی گرایشات احساسی شما را می‎فهمند و براساس همان گرایشات، به شما خوراک خبری-تبلیغی می‌دهند و همین در شایع شدن سریع یک خبر مؤثر است، زیرا آن خبر همان خبری است که احساسات “شما” را برمی‌انگیزد.

جایی که توییتر در آن به تناقض چالش‌برانگیزی می‌رسد اینجاست: توییتر هم می‌خواهد منبع موثق اخبار باشد و هم بزرگ‌ترین منبع خبری از نظر تعداد مخاطب؛ و خب… تعداد بیشتر مخاطب بدون انتشار اخبار جعلی و شایعه توسط مخاطبان ممکن نیست!

به نظر نمی‌رسد حل این مشکل و تناقض حداقل در افق کوتاه‌مدت ممکن باشد. مبنا و اساس کار شبکه‌های اجتماعی حرکت بر مدار خواست و میل کاربر است پس نمی‌توان آن‌ها را از پست کردن و ریتوییت کردن “هرچه دلشان می‌خواهد” بازداشت. اما توییتر مبارزه با ربات‌های و حساب‌های جعلی را آغاز کرده و به‌تازگی از کارشناسان سایبری برای مبارزه مؤثر با اطلاعات غلط دعوت به عمل می‌آورد اما بسیار بهتر از این می‌تواند عمل کند؛ توییتر می‌تواند کاربرانی را که عمداً اخبار غلط منتشر می‌کنند ساکت کند!

اخبار دروغ فقط برای موجوداتی که دوست دارند دنیا را آتش بزنند جذاب نیست، برای خود ما نیز جذاب است، مایی که هر روز در توییتر هستیم!

منبع: وُکس

دیدگاه شما چیست؟